خلاقیت

   زكنج صومعه حافظ مجوي گوهرعشق

قدم برون نه اگر ميل جست و جو داري

 اولين بار اصطلاح تفكر جانبي يا تفكر گريز انديش (thinking Lateral) را دانشمند بزرگ تفكر" ادواردبونو خلق كرده است . دبونو در اين رابطه 45كتاب به رشته تحرير در آورده است كه برخي از آنها به 27 زبان ترجمه شده است. او مي گويد نخستين بار كه انديشه تفكر جانبي به ذهنم خطور كرد در مصاحبه اي در سال 1967 بود . اكنون اين لغت در زبان انگليسي جا افتاده است و به نحو وسيعي مورد استفاده قرار مي گيرد. دليل اين امر اين بود كه نيازي واقعي به توصيف نوعي تفكر احساس مي شد كه با تغيير برداشتها و تصورات سروكار داشت.

او بيان مي كند تفكر جانبي هم نگرشي ذهني و هم تعدادي روش هاي تعريف شده را در بر مي گيرد و نگرش هاي ذهني به مفهوم تمايل براي تلاش در جهت نگريستن به امور به شيوه هاي متفاوت است . .يعني درك اين مطلب كه هر شيوه نگريستن به چيزي فقط راهي  در ميان بسيار راههاي ممكن است . اين امر مستلزم فهميدن اين موضوع است كه ذهن چگونه از الگوها استفاده مي كند و همچنين بايستي نياز به گريز از الگوهاي تثبيت شده براي يافتن الگو هاي بهتر را درك كرد .

جهت آشنايي ابتدايي با تفكر جانبي به مثال هاي زير توجه نماييد:

-          فرض كنيد مي خواهيد با  اعداد 11 و8و 7 و5 و 4 به عدد 20 برسيد در تفكر عمودي ابتدا وقتي به اشكال بالا نگاه مي شود همه اشكال و علامت ها به صورت اعداد ديده مي شوند .

تفكر عمودي فقط جلو چشمش را مي بيند و به اطراف نگاه نمي كند . ولي در تفكر جانبي سعي مي شود از زواياي مختلف به يك پديده نگاه شود.به طور مثال تفكر جانبي عدد 11 را نمي بيند بلكه آن را علامت مساوي (=) مي بيند و يا عدد 7  و 8 در تفكر عدد ديده مي شوند ولي در تفكر جانبي مي گويند اگر اين دو عدد را روي هم بگذارند علامت ضرب (x) ديده مي شود پس در تفكر جانبي20= 4x5اثبات مي شود .

در تفكر جانبي گفته مي شود اگر دو روش براي انجام كاري وجود دارد شما روش 5/2 را به كار ببريد ولي در تفكر عمودي اگر دو روش يراي انجام كاري وجود دارد همان دو روش را براي حل مساله به كار مي برند.

به طور مثال سعي كنيد كه ثابت كنيد هشت = دوازده است . در تفكر عمودي مي گويند اين مساله امكان ندارد ولي در تفكر گريز انديشي و جانبي سعي مي شود دوازده را جور ديگر ببينيم. آيا مي توانيم قالب هاي ذهني دوازده را در ذهن خود بشكنيم. آن گاه دوازده اين طور ديده مي شود:

دو از ده= عدد هشت

تفكر عمودي انسان ها را به درون چاله و چاه مي اندازد ولي  تفكر جانبي انسان ها را از درون چاله در مي آورد.تفكر جانبي چيز هايي را به انسان نشان مي دهد كه ديدني نيست.

حال به اين معما توجه كنيم  ثابت كنيد 3=719  است .

حال به اين جمله توجه كنيد كه بر اساس تفكر جانبي است :"از اين به بعد به جاي اين كه بگوييد نمي شود" بگوييد نه مي شود."